Như các bạn đã biết, B2 Goethe hiện tại đã trở thành một điều kiện gần như bắt buộc cho tất cả các bạn học viên muốn sang Đức, dù là để học đại học hay học nghề. Trong khi 3 kĩ năng nghe, đọc và viết đều có thể bằng cách này hay cách khác tự rèn luyện được, kĩ năng nói có vẻ đang trở thành một trở ngại lớn cho không ít bạn. Trong bài viết lần này, mình muốn chia sẻ cho các bạn đang còn gặp khó khăn với kĩ năng nói một vài lời khuyên từ cá nhân mình trong quá trình học và dạy tiếng Đức.
Điều làm mình chán nản đầu tiên khi tiếp xúc các bạn học viên yếu kĩ năng nói đó là khả năng phát âm tương đối hạn chế so với trình độ B2. Đây sẽ là một điểm trừ cực lớn không chỉ cho kì thi, mà hơn tất cả, cho chính quá trình hòa nhập và thích nghi của các bạn ở Đức. Thật sự, việc nội dung đa dạng hay dùng từ phong phú sẽ không còn nhiều giá trị khi người nghe không nghe ra các bạn nói từ gì. Với đặc trưng bài thi, sẽ không ai dừng các bạn lại để sửa hay yêu cầu các bạn nói lại, mà những từ các bạn phát âm sai sẽ coi như được bỏ qua. Đối với những bạn có vốn từ tốt và biết cách diễn đạt, điều này thực sự rất đáng tiếc, giống như một người có rất rất nhiều tiền VND ở Đức vậy, giàu thì tuy có giàu thật, nhưng không thể tiêu được. Phát âm đúng chính là nơi đổi tiền cho các bạn. Vì vậy, nếu bạn vẫn còn đang phát âm sai, mình khuyên chân thành các bạn nên quay lại học lại phát âm cơ bản đến khi nào thành thục mới ôn thi B2! Trong số vô số lỗi phát âm mà các bạn mất phải, 3 lỗi sau đây được mình xếp vào nhóm “cực kì nghiêm trọng” và hi vọng các bạn sửa trước tiên: phát âm chữ “J”, phát âm chữ “z” và phân biệt “sch” với “z,ß”.
Điều tiếp theo khiến mình không hài lòng, đó là rất nhiều bạn bị ám ảnh bởi khái niệm “từ vựng trình độ B2”. Như đã nói rất nhiều lần trước đây, trong các bài viết hay trong các videos, đối với mình không có từ vựng nào là từ vựng thuộc trình độ nào, mà chỉ có nội dung nói dễ hiểu, khoáng đạt, cách thể hiện thu hút người nghe và khả năng phản xạ trước những tình huống bất ngờ tốt. Nếu làm được 3 điều trên, dù có sử dụng từ vựng trình độ nào (dĩ nhiên trình độ nào thì quan trọng nhất vẫn phải dùng cho đúng), mình tin các bạn vẫn thừa sức đỗ kì thi, thậm chí với điểm cao. Dưới đây, mình sẽ trình bày cụ thể hơn lời khuyên để đạt được 3 điều mình nói phía trên:
1. Nội dung dễ hiểu
Xin dừng ngay việc viết cả câu ra giấy rồi vào phòng thi đọc như học thuộc lòng! Các bạn hãy làm quen với việc xây dựng dàn ý theo dạng sơ đồ tư duy và viết các ý mà các bạn muốn trình bày theo dạng Stichpunkte. Sau đó, hãy cố gắng tập cách chuyển thể những ý đó thành một câu hoàn chỉnh. Ví dụ như sau:
- Thema: gesund leben; Alternative 1: Sport treiben
- Vorteil: fit werden -> mehr trinken, mehr Kalorien verbrennen. Sportarten: nicht unbedingt Fußball, Basketball -> Laufen, Joggen, Yoga -> häufig!
- „Wenn man Sport treibt, kann man fit werden, indem man mehr trinkt und mehr Kalorien verbrannt werden. Man muss nicht unbedingt bestimmte Sportarten spielen, wie z.B. Fußball oder Basketball. Laufen, Joggen oder Yoga sollten definitiv ausreichen, wenn man sie genug häufig treibt“.
Như các bạn đã thấy, mình không hề dùng từ vựng „trình độ cao“, cũng như xây dựng câu đơn giản và dễ nói nhất có thể!
2. Cách thể hiện thu hút
Điều quan trọng nhất với mình trong giao tiếp không phải là dọa người khác bằng những thứ trên trời hay phải nói cho thật là chuẩn không sai một dấu phẩy, mà là giữ người nghe lắng nghe bạn nói đến cuối cùng. Để làm được điều này, ngoài phong thái tự tin, không sợ sai, có một thứ mà đáng ra các bạn nên được dạy từ rất sớm, đó chính là Satzmelodie. Vì giới hạn bài viết, mình không thể trình bày quá cụ thể về cách cải thiện nó. Tuy vậy, mình vẫn có vài lời khuyên cho các bạn để thu hút người nghe trong bài thi nói:
- Thoải mái và chấp nhận lỗi sai nếu các bạn có nói sai, đừng dừng lại sửa lỗi nếu các bạn nói sai. Điều này vô tình làm ngắt mạch nghe và dễ làm người nghe rơi rớt thông tin.
- Quan tâm đến ngôn ngữ cơ thể của người nghe chứ đừng cố nói bất chấp những thứ các bạn đã chuẩn bị.
- Đừng „À“ và „Ờ“ quá nhiều khi nói! Nhiều bạn biết rất nhiều từ hay nhưng thật sự khi thuyết trình mình cảm nhận là các bạn nói 5 phút thì hết 2 phút là ậm ờ. Cách khắc phục thật ra rất đơn giản, hãy thay ậm ờ bằng khoảng lặng. Đâu có ai bắt các bạn phải nói nhanh và liên tục! Thậm chí, những khoảng lặng còn đóng luôn vai trò khơi gợi sự tò mò từ người nghe!
3. Phản xạ trước tình huống bất ngờ
Đây có lẽ là điều gần như không hề có bạn nào muốn đối mặt, tuy vậy lại là một yếu tố mình đánh giá rất rất cao, vì các bạn đang thi nói, chứ không thi đọc. Các bạn cũng nên hiểu rằng, nơi các bạn cần tồn tại là nước Đức, chứ không phải là phòng thi. Nếu các bạn có đủ thời gian để ngồi viết ra thành câu và học thuộc những câu đấy từ 40, 50 cái đề bài, chẳng thà các bạn tập phản xạ trước những tình huống mà các bạn không ngờ tới bằng tiếng Đức mình thấy còn tốt hơn. Nếu có Partner luyện nói, đừng ngại ngần thử thách nhau bằng những tình huống như vậy nhé. Nhớ kĩ, cải thiện tốc độ phản ứng trước khi nghĩ đến việc cải thiện độ hay của từ vựng đấy nhé!
Và lời khuyên cuối cùng của mình: Nếu các bạn thi đỗ kì thi, dù là kì thi nào, chưa chắc các bạn đã giỏi tiếng Đức. Nhưng nếu giỏi tiếng Đức, mình khẳng định các bạn sẽ đỗ mọi kì thi! Chúc các bạn thành công!
Tác giả: Kobe
Minh họa: Phương Thảo